Toen ik in mijn laatste jaar Grieks-Latijnse zat, kregen we de kans om de citta eterna in levenden lijve te bezoeken. Er is daar heel wat te zien, maar een bezienswaardigheid moet je wel gepasseerd zijn, het Colosseum. Dat is de naam die in de middeleeuwen gegeven werd aan wat de Romeinen zelf "Amphitheatrum Flavii" noemden. Reeds in de republikeinse periode bestonden er spektakelgebouwen zoals in Pompeii in 80 v.C.
Dit waren aarden ophopingen met zitbanken vanwaar er naar gladiatorengevechten gekeken kon worden. De oorsprong van deze spektakels wordt gezocht in de historische confrontaties met naburige volkeren, de Samnieten, die zich tijdens de Punische Oorlogen met Hannibal verenigd hadden en waar de Romeinen strafexpedities tegen gedaan hadden. Een type van Gladiator was de Samniet, gekleed in een schitterend harnas. De Romeinse traditie verkoos een praktische en sobere uitrusting en deze moest dan zegevieren over de exuberante en decadente vreemdelingen. Dit zou in de latere gladiatorenspelen terugkeren. Gladiatoren werden in paren opgevoerd ter nagedachtenis van bekende politici, hiervoor werden vrijwilligers gezocht die soms Romeinse burgers waren. Later werden ook slaven of veroordeelde criminelen hiervoor in de scholen opgeleid. Gladiator werd een controversiële figuur. Er was een stigma aan verbonden, ze moesten apart wonen van de rest van het volk en zelfs na hun dood werden ze op een aparte plek begraven, maar de bekendste gladiatoren waren echte rocksterren van hun tijd, die veel geld konden verdienen aan een gevecht en zich zo konden vrijkopen uit slavernij. Er zijn ook gevallen bekend van vrouwelijke gladiatoren, de gladiatrices.
Toen het vierkeizersjaar 69 v.C. gepasseerd was na het overlijden van keizer Nero en het zich opeenvolgen van drie kort regerende pretendenten, kwam er terug wat stabiliteit met Vespasianus. Uit de ruïnes van het exuberante paleis van Nero, de beroemde Domus Aurea, verrees een enorme bouwwerf die bekostigd kon worden door overwinningen in het Oosten van het Romeinse Rijk. Op die plek had een reusachtig standbeeld van Nero gestaan, de zogenaamde Colossus, maar dit was door de bliksem getroffen en vernield. Het nieuwe bouwwerk kreeg daarom later de naam Colosseum. Het raakte pas afgewerkt onder zijn opvolger, keizer Titus. Sommige constructies werden nog toegevoegd onder diens broer Domitianus, zoals een geheime gang om de keizer ongemerkt op het podium plaats te kunnen doen nemen.
Kosten nog moeite werden gespaard om grootste evenementen in het amfitheater te laten plaatsnemen. Het zou het grootste exemplaar uit de hele Romeinse periode blijven, ook al zouden er verschillende elementen van gekopieerd worden op andere plaatsen in het imperium. Er zouden tot 80.000 toeschouwers kunnen plaatsnemen. Het is 189 op 156m in een ovale vorm en de arena is 87 op 55m. De hoogte van de buitenmuur zou 52 meter gemeten hebben, die is nu nog altijd 48m na verschillende instortingen. Er werd ingenieus gebruik gemaakt van betonnen gewelven, mechanische en hydraulische voorzieningen en een grote hoeveelheid mankracht. Er konden naast de gladiatorenspelen ook zeeslagen opgevoerd worden, de zogenaamde naumachiae. Daarvoor kon de arena onder water gezet worden door toevoer via een aquaduct.
Onder de vloer van de arena was een doolhof aan kamers en gangen om de spektakels aan de gang te kunnen houden. Hier waren kerkers, dierenverblijven en liftconstructies die toegang boden tot valluiken in de arena. een van die liften is onlangs gereconstrueerd en je kan deze vertrekken sinds kort ook bezoeken. Een team van slaven hield de lift aan de gang met een windas.
Het gebouw kon tijdens de daguren continu gebruikt worden door een enorm zonnescherm dat met katrollen uitgerold kon worden.
De hierarchie van de Romeinse samenleving kon afgelezen worden van de plek waar je als toeschouwer toegang had door een van de meer dan 60 ingangen. Hooggeplaatste personen zaten dichter bij de arena op stenen zitbanken. Vrouwen en arme mensen bevonden zich bovenaan op houten banken of staanplaatsen.
De eerste dagen na de opening van het bouwwerk waren er al 5000 dieren omgebracht. Vele soorten waren door de Romeinen nog nooit met levende ogen aanschouwd, voor het plebs waren deze spelen dus enorm populair. Er werd dan ook nog eens gratis brood uitgedeeld. Dit alles was om het volk gunstig te stemmen onder de regering van de keizers, maar er zijn gevallen bekend van keizers die er zelf zo in geloofden dat ze graag optraden in dit circus. Dit vormde de basis voor de film Gladiator in 2000, waar keizer Commodus als een zwaardvechter tekeer gaat in de arena.
Het gebouw is nog tot het einde van de Romeinse overheersing in zijn oorspronkelijke gebruik gebleven, al hebben een aantal natuurrampen schade aangericht, waarbij latere keizers nog verschillende herstellingen uitgevoerd hebben. Een deel van de zuidfaçade is ingestort bij een zware aarbeving in de dertiende eeuw, wat het gebouw zijn bekende halftandse silhouet geeft. Tot aan de achttiende eeuw is het als steengroeve, versterking en decor gebruikt door verschillende pausen. Dan heeft men toch beslist om het als een aandenken aan de gestorven Christelijke martelaren te bewaren. Toen zijn ook de latere toevoegingen weggehaald, het was toen al volgebouwd met woningen. Vandaag is het zowat het bekendste gebouw uit de Romeinse periode en het is geen wonder dat Italeri er een modelbouwkit van heeft uitgebracht op 1/500, die hier dan ook gebouwd zal worden. Er zitten wel wat figuurtjes in de doos, maar ik ga er al enigszins van uit dat ook in deze kit de figuren niet schaalgetrouw en in voldoenden getale aanwezig zullen zijn. we zien zo dadelijk de oplossing die ik daarvoor gevonden heb. eerst de kit er eens bij halen.
In deze serie heb ik al het Parthenon gebouwd, te vinden in een ander topic, https://www.modelbrouwers.nl/phpBB3/viewtopic.php?f=21&t=55827 . Verder is er alleen nog het Vrijheidsbeeld, waarbij ik toch eerder enkele echte klassiekers verwacht had zoals het Pantheon, de Aya Sophia of de Pont du Gard.
Bovenaan zie je de inhoud van deze kit, met het meest omvangrijke onderdeel dat ik al in een modelbouwdoos aangetroffen heb. De volledige tribune is als een plastic gootsteen meegeleverd. Foto's ervan doen je nu al in het originele gebouw wanen.
De onderkant hiervan toont de vele doorgangen naar de tribunes.
Er zijn een paar andere sprues in tweevoud meegeleverd. Een daarvan zijn de schermmuren, die achtereenvolgens de Dorische, Ionische en Korinthische stijlen tonen.
De colonnades overspanden beeldenrijen, die Italeri hier afgeprint heeft op karton.
De zuilen zijn in 3D op twee sprues meegegeven.
Ook enkele segmenten van de tribunes en enkele al dan niet bruikbare onderdelen zijn voorzien.
De handleiding bevat ook weer een mooie introductie en historische expositie, maar die is vertaald vanuit de Italiaanse basistekst en bevat daardoor spijtig wat vertaalfouten en gebrekkig Engels. Er zal ook weer een interessante kleurstelling plaatsvinden.
Ik heb een akkoord gesloten met L'Arsénal dat ik omwille van de laattijdige levering van scheepsbouwonderdelen een aantal gratis geprinte figuren kreeg. Ik heb die laten omzetten van 1/400 naar 1/500. Ik koos voor de vliegdekschipbemanning, omwille van de verschillende houdingen die deze aannemen. De schaal is zo klein dat je zelfs niet opmerkt dat ze verkeerd uitgedost zijn voor oude Romeinen. Ik maakte ook duidelijk dat ik er voor dit project niet voldoende zou hebben aan één printplaatje. Vandaag ben ik de bestelling kunnen gaan ophalen, zonder te weten wat er nu eigenlijk in dat doosje zou zitten.
Het blijkt toch zo'n 450 man te zijn, die er haast uitzien als stukjes Velcro. Hiermee kan ik toch al een rustige dag in het Colosseum nabootsen. Ik heb even overwogen of ik ook een naumachie zou kunnen bouwen, er bestaan kits van Griekse triremen. Maar de schaal is niet identiek en ik heb eerder schrik dat de props die er destijds gebruikt zijn, van een kleiner formaat waren dan gewone triremen. Die konden bijna 40 meter lang zijn, dus kon je niet eens twee ervan op een lijn laten varen in de arena van 87m.
Verder heb ik enkele boeken geraadpleegd om fotografische referentie te krijgen voor het project. Een ervan is een toeristische gids van de Capitolijnse Musea en de andere is opnieuw de Artis Historia uitgave over Rome.
Positie van het gebouw in de stad. Bij andere amfitheaters is dit gewoonlijk buiten het stadscentrum.
En dan moet ik nog even op zoek naar foto's die ik er zelf van gemaakt had tijdens de Romereis.
Laatst bewerkt:
, over de naumachiën in het Colosseum, zou ik mij weinig zorgen maken. Filmisch ziet het er al spectaculair uit, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat die doorgingen in een speciaal gebouw wat verder, de Naumachiën van keizer Augustus.
oog voor detail.......super mooi dat je details zover doorvoert.
